De Nachttrein 2.0 kan een echte concurrent van het vliegtuig worden. Het is een TGV of ICE met bedden, die rijdt via hogesnelheidslijnen. Comfort en privacy zullen flink verbeterd moeten worden.

De Nachttrein 2.0 brengt je met 300 km/u naar Rome of Madrid

De Nachttrein 2.0 brengt je met 300 km/u naar Rome of Madrid

Nachttrein 2.0 van Peking naar Shanghai ©Wikipedia

Nachttrein 2.0 van Peking naar Shanghai ©Wikipedia

Rapport Night Trains 2.0. Opgesteld in opdracht van DB voor de International Union of Railways

Mogelijke dienstregelingen van de Nachttrein 2.0 vanuit Amsterdam (fictief)

Amsterdam-Madrid

Amsterdam Centraal

20:00

Rotterdam Centraal

20:45

Brussel Midi

22:00

Paris Nord

23:30

Barcelona Sants

6:15

Madrid-Puerta de Atocha

9:00

Amsterdam-Barcelona

Amsterdam Centraal

21:30

Rotterdam Centraal

22:15

Brussel Midi

23:30

Barcelona Sants

7:30

Amsterdam-Rome

Amsterdam Centraal

19:00

Rotterdam Centraal

19:45

Brussel Midi

21:00

Paris Nord

22:30

Milano Centrale

6:00

Bologna Centrale

7:00

Firenze S.M.N.

7:30

Roma Termini

9:00

Amsterdam-Milaan

Amsterdam Centraal

21:00

Rotterdam Centraal

21:45

Brussel Midi

23:00

Torino Porta Susa

6:30

Milano Porta Garibildi

8:00

Amsterdam-Budapest

Amsterdam Centraal

20:00

Utrecht Centraal

20:30

Arnhem Centraal

21:00

Düsseldorf Hbf

22:15

Köln Hbf

23:00

Wien Hbf

7:00

Budapest Keleti

9:30

Interieur Nachttrein 2.0? ©Bombardier

Modulair opgebouwde coupés. Test van het interieur voor Nightjet ÖBB ©Provodnik

Modulair opgebouwde coupés. Test van het interieur voor Nightjet ÖBB ©Provodnik

Hogenselheidsnachttrein Peking – Shanghai ©Mark Smith

Hogenselheidsnachttrein Peking – Shanghai ©Mark Smith

Hogenselheidsnachttrein Peking – Shanghai ©Mark Smith

Video: reisverslag Peking – Shnghai met de hogesnelheidsnachttrein ©Mark Smith

De nachttrein in Europa verdient een nieuwe kans. De laatste jaren lijkt de meest relaxte manier van reizen steeds meer terrein te verliezen. Maar dat komt eerder door mismanagement, lage snelheden en oud materieel, dan door een gebrek aan belangstelling. En natuurlijk door de oneerlijke concurrentie van de luchtvaart. Het product nachttrein heeft te lang stil gestaan in de tijd: het is tijd voor de Nachttrein 2.0. 

Op 15 december stond er een mooi opiniestuk van Michiel Slütter in De Volkskrant. Een pleidooi voor de hogesnelheidsnachttrein. Hij baseert zich onder meer op een studie van de Deutsche Bahn van enige jaren terug. Daarin wordt gekeken de concurrentiekracht van de Nachttrein 2.0 in financiële zin. Aspecten als comfort en privacy zijn daarin nog wat onderbelicht. De initiatieven van de Oostenrijkse spoorwegen ÖBB zijn wat dat betreft interessant. Voor het nieuwe Nightjet materieel wordt een geheel nieuwe inrichting overwogen. Hieronder een verkenning van de Nachttrein 2.0.

Nachttrein 2.0: nieuwe verbindingen

De Nachttrein 2.0 maakt gebruik van hogesnelheidslijnen en -treinen. Zo ontstaan interessante nieuwe verbindingen en kan de concurrentiekracht van de nachttrein veel groter worden. Bij het zoeken naar nieuwe verbindingen moet je rekening houden met de volgende aspecten:

Een goede combinatie van instapstations: niet te ver uit elkaar (maximaal 3 uur). Amsterdam, Brussel, Londen en Parijs liggen wat dat betreft gunstig bij elkaar in de buurt. Keulen en het Ruhrgebied kunnen daar in sommige gevallen ook bij passen.   

Een logisch nachttraject: voldoende tijd om te slapen (6 tot 12 uur). Goede opties zijn: Parijs – Milaan (7:30 uur), Parijs – Barcelona (6:30 uur), Parijs – Berlijn (8 uur), London – Berlijn (9 uur) of Keulen – Wenen (8 uur).  

Een slimme combinatie van uitstapstations: niet te ver uit elkaar (maximaal 3 uur). Milaan, Bologna, Florence en Rome liggen gunstig, maar ook Barcelona en Madrid. Eventueel Wenen, Budapest en Bratislava.

Met een beetje puzzelen kom je al snel op de volgende potentiële nieuwe verbindingen vanuit Nederland:

Amsterdam (vertrek 20:00) – Madrid (aankomst 9:00)

Amsterdam (21:30) – Barcelona (7:30)

Amsterdam (19:00) – Rome (9:00)

Amsterdam (21:00) – Milaan (8:00)

Amsterdam (20:00) – Budapest (9:30)

En er zijn meer variaties denkbaar. Daarbij is het ook zoeken naar de meest rendabele exploitatie. Later vertrekken levert een ongunstig vertrektijdstip in Parijs op. Eerder uit Amsterdam (of Brussel/London) betekent dat je erg vroeg in Barcelona aankomt. Als er een restaurantie aan boord is, kan het juist aantrekkelijk en efficiënt zijn om wat meer tijd te hebben voor diner en/of ontbijt in de trein.    

Nachttrein 2.0: meer privacy, meer comfort

Een deel van de tragiek van de traditionele nachttrein, zit in het sterk verouderde materieel waar de treinen mee dereden worden. De meer avontuurlijk ingestelde reiziger kan de muffe lucht en de kleine gebreken misschien nog wel waarderen. Maar de laatste jaren was er in (bijvoorvbeeld) de CityNightLine vooral veel stuk. Daarbij komt een gebrek aan privacy, tenminste als je een beetje betaalbaar wil reizen. Niet echt meer van deze tijd. 

De Nachttrein 2.0 wordt waarschijnlijk een TGV of ICE, die van binnen is omgebouwd tot nachttrein. Daar zullen dus op de een of andere manier slaapplaatsen in aangebracht moeten worden. Je zou kunnen denken aan een inrichting die meer op een vliegtuig lijkt, met stoelen die onderuit kunnen en eventueel een beetje afgechermd zijn. Hier naast een ontwerp van Bombardier in die lijn.

Interessanter is waar de Oostenrijkse spoorwegen ÖBB mee bezig zijn. Er wordt hard gewerkt aan een geheel nieuwe inrichting voor de Nightjet rijtuigen: modern, stijlvol, comfortabel en slim ingedeeld. Misschien ook wel met meer privacy: modulair opgebouwde coupés, die je ook helemaal kan opsplitsen tot één persoonscabines. Dat kan de concurrentiekracht van de Nachttrein 2.0 alleen maar ten goede komen. 

Concurrentiekracht van de Nachttrein 2.0

Het rapport Night Trains 2.0 laat zien dat op een aantal prominente verbindingen voldoende vervoerpotentieel aanwezig is. Slechts een klein aandeel van de vliegtuigpassagiers hoeft over te stappen op de trein, om deze goed gevuld heen en weer te laten rijden.

Op een aantal lange afstandsroutes in Europa kan de Nachttrein 2.0 op kosten aardig concurreren met budgetairlines. De kosten per stoel/bed-kilometer zijn redelijk vergelijkbaar. Dat zou betekenen dat de Nachttrein 2.0 vergelijkbare (gemiddelde) tarieven kan hebben als de budgetairlines. Op de verbindingen waar dat niet het geval is, komt dat vooral door de hoge kosten voor het gebruik van de infrastructuur. Daarover kunnen met de infrabeheerders waarschijnlijk wel nadere afspraken worden gemaakt, aangezien er in de nachtelijke uren verder weinig belangstelling voor het gebruik van het spoor is. 

Het rapport gaat verder niet in op de vraag of reizigers bereid zijn om meer te betalen voor een reis met de nachttrein, dan voor een goedkope vlucht. Dat lijkt wel aannemelijk, aangezien de trein comfortabeler is en de kosten van een hotelovernachting kan uitsparen. Maar ook zonder deze aanname concurreert de Nachttrein 2.0 dus best goed met de budgetairlines.  

Overigens zou de concurrentiepositie van de nachttrein (zowel 1.0 als 2.0) ten opzichte van de luchtvaart veel beter zijn, als vliegtuigmaatschappijen evenveel BTW en energiebelasting (kerosine) zouden betalen als spoorwegmaatschappijen. Dat blijkt bijvoorbeeld duidelijk uit de vergelijking die de Deense activist Poul Kattler maakt. In ieder geval blijkt de (nacht)trein in alle studies veel duurzamer te zijn dan het vliegverkeer, maar dat zal niemand verbazen.  

Nachttrein 2.0 bestaat al in China

In China rijdt al een hogesnelheidsnachttrein tussen Peking en Shanghai. Het materieel haalt 250 km/u, al wordt op dit moment maar voor een deel van de reis gebruik gemaakt van de hogesnelheidslijn. Daardoor is de trein veel langzamer dan de hogesnelheidstreinen overdag. Misschien heeft dat te maken met de benodigde nachtrust; de trein doet er ongeveer 12 uur over. De trein heeft 13 slaapwagens, elk met 9 coupés met 4 comfortabele bedden. Verder is er een restaurantiewagen. Bron: The Man in Seat Sixty-One.

Links en bronnen

Rapport Night Trains 2.0 dat in opdracht van de DB is opgesteld voor de International Union of Railways

Night trains versus airlines – vergelijking door Poul Kattler– 

Nieuws: ontwerp nieuw Nightjet interieur getest in Wenen

Meer informatie over de hogesnelheidsnachttrein in China van The Man in Seat Sixty-One 

Heb je nuttige aanvullingen of nieuwe inzichten? Mail naar chris@noordwestexpress.nl

Meer nieuws

Noord West Express is jarig!

Een verslag van één jaar Noord West Express. Van het afscheid van de laatste nachttrein tot het succes van de Nightjet. En natuurlijk over de ontwikkeling van de website sinds de start op 6 oktober 2016.

Lees meer

Steeds grotere kans op Nightjet naar Nederland

In een bespreking met Duitse en Oostenrijkse reizigersorganisaties in mei 2017, hebben de Oostenrijkse spoorwegen ÖBB aangeven welke plannen ze in de nabije toekomst met de Nightjet hebben. Onderdeel daarvan kan heel goed het rijden van een nieuwe Nightjet verbinding tussen Amsterdam en München zijn.

Lees meer

Misschien blijft ook de nachttrein naar Hendaye rijden

De nachttrein van Parijs naar Perpignan en Portbou is per 11 december 2016 opgeheven, maar inmiddels is het de bedoeling dat deze per 1 juli 2017 weer gaat rijden. Ook wordt druk onderhandeld over het behoud van de nachttrein naar Irun / Hendaye. Eind april moet er meer duidelijkheid zijn.

Lees meer

Het gaat steeds beter met de Nightjet

De Oostenrijkse spoorwegen maken winst met de Nightjet en willen het netwerk uitbreiden. Een Nightjet naar Amsterdam is op termijn zeker kansrijk. De eerste weken waren niet makkelijk: veel chaos, klachten en gedoe. De kinderziektes zijn al snel overwonnen en binnen drie maanden tijd komt er dus goed nieuws!

Lees meer

De Alpen Express gaat door

De Treinreiswinkel houdt het laatste beetje nachttrein in Nederland op de been. Een interview met directeur Helmut Brall, Het hele wintersportseizoen rijdt de trein vrijdag heen en zaterdag terug. De trein doet zo’n beetje alle Oostenrijkse skigebieden aan. Op de drukste dagen een extra trein naar Italië en Zwitserland.

Lees meer

Ontwerp nieuw Nightjet interieur getest in Wenen

De Oostenrijkse spoorwegen ÖBB gaan binnenkort veel extra materieel ombouwen om in te zetten voor hun nieuwe Nightjet nachttreinen. Voor de inrichting van de coupés hebben ze een eerste ontwerp nagebouwd en vragen ze het publiek om feedback.

Lees meer

Met de nachttrein op reis blijft gewoon aantrekkelijk

Vanuit Nederland blijven in ieder geval München, Innsbruck en Wenen zeer goed bereikbaar met de nachttrein. Of zelfs beter, want de Oostenrijkse spoorwegen ÖBB starten in december 2016 met een nieuw nachttrein concept; de Nightjet. Je moet wel overstappen in Düsseldorf, maar daar reis je met de ICE snel en comfortabel naar toe.

Lees meer

Alles over reizen met de nachttrein vanuit Nederland

Volgen op